Độc Đáo Di Sản Văn Hoá Phi Vật Thể: Truyền Đời Hạt Muối Sa Huỳnh - Quảng Ngãi

Nghề làm muối tại Sa Huỳnh (Quảng Ngãi) là một nghề thủ công truyền thống đặc sắc, mang đậm bản sắc văn hoá, được truyền qua nhiều thế hệ và hiện nay đã được công nhận là di sản văn hoá.

Nghề muối ở đây có lịch sử hàng trăm năm, sử dụng phương pháp phơi nước phân tán, kết tinh trên nền đất sét trầm tích tự nhiên, phụ thuộc vào mặt trời, để bốc hơi nước và đọng lại muối trên cánh đồng. Diêm dân Sa Huỳnh sản xuất muối từ tháng giêng đến tháng 7 âm lịch thì thu hoạch. Đồng muối Sa Huỳnh rộng hơn 100ha, với hơn 560 hộ diêm dân, sản xuất 6.500 – 7.000 tấn muối mỗi năm.

Theo chia sẻ của diêm dân, để có được muối, họ đắp đê chắn sóng dẫn nước vào từng ruộng muối được be bờ cẩn thận, chia thành từng ô ruộng chừng 200 m2. Các ô ruộng muối này trước đó đã được làm vệ sinh, nện chặt, trải cát lên. Cát này đã được ngâm nước biển, phơi khô để lọc nước trong hơn, muối sẽ trắng hơn.

Việc xây dựng công đoạn này mất khoảng 2 tháng. Sau đó, diêm dân mới dẫn nước vào ruộng muối. Lúc này, hầu hết diêm dân làm việc vào buổi trưa, vì khi đó nước mặn hơn sẽ cho muối nhanh lên độ, cho đến khi độ mặn tăng dần lên từ 5g/l - 7g/l, và kết tinh thành hạt muối là 24 - 23g/l. Khi thành muối, hạt nhỏ li ti gọi là "muối rụng trứng bướm", lớp muối dày lên và xốp dần gọi là "muối hoa" và cuối cùng muối hình thành những hạt muối, to hơn.

Kinh nghiệm diêm dân Sa Huỳnh cho biết trời càng nắng gắt, nước biển bốc hơi càng nhanh, hạt muối càng to và càng trắng. Trong khi đó, muối được làm trên nền đất mang lại hương vị ngon rất đặc trưng và giàu khoáng chất.

Làng muối Sa Huỳnh nằm ở không gian văn hóa Sa Huỳnh với các di chỉ khảo cổ học nổi tiếng khác ở đây. Đặc biệt các nhà nghiên cứu còn phát hiện dấu tích phương pháp làm muối trên đá từ 2.000 năm trước, cho thấy nghề làm muối đã có từ thời Sa Huỳnh cổ. Người xưa lợi dụng nước triều, ánh nắng, hồ chứa và các ô đá tự nhiên để tạo ra muối trắng chất lượng cao.

(Nguồn Tiktok Nguyễn Văn Quốc Khánh & Hoinhabaobacgiang.vn, Hình Ảnh của Muối Sahu)